Cân bằng trắng là một trong những thông số rất quen thuộc trong nhiếp ảnh. Nhiều khi, những gì chúng ta nhìn thấy ngoài đời thực và những gì xuất hiện trong ảnh chụp lại không hoàn toàn giống nhau. Nếu bạn từng chụp một bức ảnh mà chủ thể trông hơi ngả cam hoặc hơi xanh, rất có thể nguyên nhân đến từ điều kiện ánh sáng, và khi đó bạn sẽ cần đến cân bằng trắng.

Hiểu rõ cân bằng trắng và cách sử dụng nó là yếu tố quan trọng để ảnh trông tự nhiên nhất có thể. Khi được dùng đúng cách, cân bằng trắng sẽ trung hòa màu sắc; còn nếu dùng sai, nó có thể tạo ra những ám màu không mong muốn. Trong bài viết này, HTCamera sẽ giải thích cân bằng trắng là gì, nhiệt độ màu là gì và cách áp dụng chúng trong nhiếp ảnh để cho ra những hình ảnh chân thực nhất.

Cân bằng trắng là gì?

Màu sắc đôi khi có thể trông xanh hoặc cam dưới các nguồn sáng khác nhau. Cân bằng trắng là quá trình điều chỉnh các màu sắc không tự nhiên để trung hòa chúng. Nếu điều kiện ánh sáng khiến chủ thể trông quá cam, cân bằng trắng sẽ thêm sắc xanh để bù lại, và ngược lại. Khi được thiết lập chính xác, màu trắng trong ảnh sẽ thực sự là màu trắng, thay vì bị ám xanh hay ám cam. Cân bằng trắng có thể được thiết lập trực tiếp trong camera hoặc xử lý ở hậu kỳ.

Hầu hết camera đều có sẵn các preset cân bằng trắng cho phép bạn chọn theo điều kiện ánh sáng. Một số máy cho phép bạn thiết lập nhiệt độ màu thủ công bằng cách chọn giá trị Kelvin (K) cụ thể. Ngoài ra, bạn cũng có thể chọn chế độ Cân bằng trắng tự động (AWB) để máy ảnh tự nhận diện và điều chỉnh.

Giải thích về nhiệt độ màu và thang Kelvin trong cân bằng trắng

Nhiệt độ màu đề cập đến màu sắc của ánh sáng. Ánh sáng mặt trời trực tiếp vào buổi trưa được xem là trung tính và thường được dùng làm mốc tham chiếu để mô tả các màu sắc khác là “ấm” hơn (ngả cam) hay “lạnh” hơn (ngả xanh). Nhiệt độ màu được đo bằng đơn vị Kelvin (K).

Với nhiệt độ vật lý, giá trị cao được gọi là “nóng”, giá trị thấp là “lạnh”. Tuy nhiên, với nhiệt độ màu thì ngược lại: nhiệt độ càng cao, màu sắc càng lạnh. Ánh sáng mặt trời trung tính thường rơi vào khoảng 5000K. Các màu ấm, như ánh bình minh hay ánh nến, thường có nhiệt độ dưới 5000K. Các màu lạnh, như bầu trời nhiều mây, thường có nhiệt độ trên 5000K.

Mắt người thường tự động bù trừ sự khác biệt màu sắc nên mọi thứ trông khá trung tính. Máy ảnh thì không làm được điều đó, mà ghi lại chính xác màu sắc và ánh sáng thực tế của khung cảnh. Cân bằng trắng giúp khắc phục điều này bằng cách thêm màu đối lập để trung hòa.

Các preset cân bằng trắng phổ biến

Hầu hết camera đều có các preset cân bằng trắng được thiết lập sẵn ở những giá trị Kelvin nhất định. Các preset này có thể khác nhau giữa các hãng, nhưng nhìn chung bao gồm:

• Auto (Tự động): Máy ảnh tự động ước tính cân bằng trắng dựa trên ánh sáng môi trường và việc sử dụng đèn flash. Đây thường là chế độ mặc định.
• Incandescent (Đèn sợi đốt): Dùng trong ánh sáng đèn trong nhà, vốn thường bị ám cam. Chế độ này sẽ thêm sắc xanh để bù lại.
• Fluorescent (Đèn huỳnh quang): Giúp khử sắc xanh lục do một số loại đèn huỳnh quang gây ra. Vì có nhiều loại đèn huỳnh quang khác nhau, một số máy có nhiều preset cho loại ánh sáng này.
• Daylight (Ánh sáng ban ngày): Dùng khi chụp ngoài trời có nắng. Ánh sáng mặt trời trực tiếp được xem là trung tính.
• Flash (Đèn flash): Dùng khi bật đèn flash của máy ảnh.
• Cloudy (Nhiều mây): Dùng trong điều kiện trời nhiều mây, vốn cho tông màu lạnh hơn. Chế độ này sẽ thêm sắc ấm để cân bằng.
• Shade (Bóng râm): Dùng khi chụp trong bóng râm, giúp bù lại sắc xanh bằng cách thêm sắc cam.

Cách thiết lập cân bằng trắng trong các bối cảnh khác nhau

Ngoài trời

Việc thiết lập cân bằng trắng ngoài trời phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian trong ngày và điều kiện thời tiết. Ánh sáng buổi sáng sớm, trước khi mặt trời mọc, thường có sắc xanh. Dùng preset “incandescent” hoặc “fluorescent” có thể làm sắc xanh rõ hơn, trong khi “cloudy” hoặc “shade” sẽ giúp trung hòa bớt sắc xanh này.

Hoàng hôn thường tạo ra ánh sáng ngả cam. Dùng chế độ “incandescent” có thể làm dịu bớt sắc cam và tăng sắc xanh, còn “shade” sẽ nhấn mạnh các tông đỏ của bầu trời lúc hoàng hôn.

Trong nhà

Cân bằng trắng trong nhà phụ thuộc vào nguồn sáng. Preset “incandescent” thường được dùng trong không gian gia đình vì đèn trong nhà thường có tông ấm, ngả cam. Tuy nhiên, một số không gian thương mại sử dụng đèn huỳnh quang có nhiệt độ màu gần với ánh sáng ban ngày. Chế độ “fluorescent” sẽ giúp loại bỏ sắc xanh lục từ các loại đèn này. Do có nhiều loại đèn huỳnh quang khác nhau, bạn có thể cần thử và điều chỉnh để tìm ra thiết lập phù hợp nhất.

Môi trường ánh sáng hỗn hợp

Khi có nhiều nguồn sáng với nhiệt độ màu khác nhau, việc cân bằng trắng sẽ trở nên phức tạp hơn. Ví dụ, khi chụp ban đêm, sắc xanh của môi trường có thể tương phản với sắc cam của đèn đường và đèn xe. Chế độ AWB thường xử lý khá tốt những tình huống này, nhưng bạn cũng có thể chủ động nhấn mạnh một phía của dải màu để tạo cảm xúc cho bức ảnh. Thông thường, ưu tiên nguồn sáng tự nhiên hơn sẽ cho hình ảnh trông chân thực hơn.

Cân bằng trắng trong quay video và chụp ảnh

Cân bằng trắng trong nhiếp ảnh tương đối đơn giản, nhưng khi quay video thì phức tạp hơn một chút. Nếu điều kiện ánh sáng không thay đổi trong suốt quá trình quay, chẳng hạn khi quay dưới ánh sáng nhân tạo, bạn nên thiết lập cân bằng trắng phù hợp trước khi quay, tương tự như chụp ảnh.

Ngược lại, khi quay trong điều kiện ánh sáng thay đổi, màu sắc có thể bị biến đổi. Ví dụ, khi ghi hình lúc từ ngoài trời sáng bước vào trong nhà, khung hình trong nhà có thể bị ám cam. Bạn có thể giữ lại sự thay đổi màu này để tăng tính chân thực, hoặc dùng AWB để hạn chế sự thay đổi màu quá mạnh. Một số máy ảnh cho phép chuyển đổi preset ngay trong lúc quay, giúp bạn điều chỉnh cân bằng trắng theo sự thay đổi của ánh sáng.

Camera Insta360 hỗ trợ cân bằng trắng như thế nào?

Camera Insta360 sử dụng preset tự động để quản lý cân bằng trắng cùng với các thiết lập khác như màu sắc và độ sắc nét, giúp tạo ra footage rõ nét và chân thực. Ngoài ra, người dùng cũng có thể điều chỉnh cân bằng trắng thủ công để khớp chính xác với điều kiện ánh sáng. Các mẫu camera như Insta360 X5 và Insta360 GO Ultra hoạt động rất tốt trong điều kiện thiếu sáng – nơi mà nhiều máy ảnh khác gặp khó khăn trong việc giữ chất lượng hình ảnh.

Insta360 X5 là dòng camera 360 độ flagship với chất lượng hình ảnh 8K vượt trội trong mọi điều kiện ánh sáng và thiết kế ống kính có thể thay thế mang tính đột phá.

Chỉnh sửa và hiệu chỉnh cân bằng trắng sau khi chụp

Cân bằng trắng có thể được điều chỉnh ở hậu kỳ, nhưng việc này thường khó kiểm soát hơn. Tốt nhất bạn nên chụp ở định dạng RAW nếu máy ảnh hỗ trợ, vì định dạng này giữ lại nhiều thông tin màu sắc nhất. Dù vậy, việc chỉnh cân bằng trắng ở hậu kỳ thường không chính xác bằng thiết lập trực tiếp trên máy ảnh. Hãy ưu tiên tạo điều kiện ánh sáng và thiết lập phù hợp ngay từ lúc chụp để đạt kết quả tốt nhất.

Một vài mẹo nhanh cần nhớ trong cân bằng trắng

• Khi ánh sáng bị ám cam, hãy thêm một chút xanh và ngược lại.
• Sử dụng preset phù hợp với điều kiện ánh sáng để cân bằng trắng nhanh và dễ.
• Không phải lúc nào cũng cần trung hòa màu sắc hoàn toàn; đôi khi một chút ấm hoặc lạnh có thể tạo cảm xúc cho bức ảnh.

Câu hỏi thường gặp về cân bằng trắng

Cách cân bằng trắng ảnh đúng nhất là gì?
Không có một cách “đúng tuyệt đối” để cân bằng trắng, nhưng có những nguyên tắc giúp ảnh trông tự nhiên hơn. Dùng chế độ tự động hoặc preset phù hợp với điều kiện ánh sáng thường cho kết quả tốt. Ngoài ra, bạn có thể thiết lập nhiệt độ màu thủ công để kiểm soát tốt hơn.

Thiết lập cân bằng trắng nào là tốt nhất?
Thiết lập tốt nhất phụ thuộc vào điều kiện ánh sáng bạn đang chụp. Nếu không chắc nên dùng chế độ nào, hãy chọn AWB để máy ảnh tự xử lý.

Cân bằng trắng ngoài trời nên dùng chế độ nào?
Điều này phụ thuộc vào ánh sáng và phong cách bạn muốn. Với ánh sáng lạnh như buổi sáng sớm hoặc trong bóng râm, preset “cloudy” hoặc “shade” sẽ cho ảnh tự nhiên hơn. Với ánh sáng ấm, dùng “incandescent” để khử sắc cam.

Kết luận

Hiểu và sử dụng đúng cân bằng trắng cùng nhiệt độ màu sẽ giúp ảnh của bạn giữ được vẻ tự nhiên. Ngoài việc tạo ra hình ảnh chân thực, cân bằng trắng còn có thể được dùng để tác động đến cảm xúc và không khí của bức ảnh.